Биеийн шингэний хүчиллэг ихдэх (эмгэг) Acidosis (english); Закисление организма (ру́сский)

Биеийн шингэний хүчиллэг ихдэх (эмгэг) буюу биеийг шүлтжүүлэх нь: 

Эхний үг буюу хүчил, шүлтийн тэнцвэрийн тухай хэдэн үг

Хүний биеийн шингэн /цус, шээс, шүлс, цэр, хөлс, тунгалаг, ходоодны шингэн/-д байгаа хүчил, шүлтийн хэмжээг устөрөгчийн ион /potencial Hydrogen: pH/-оор хэмжинэ. Үүний хэмжээс нь 0-14 хүртэл нэгж байх ба pH бага байх тусам хүчиллэг, их байх тусам шүлтлэг бна гэсэн үг. Хэрвээ шингэн хүчиллэг ч биш, шүлтлэг ч биш байвал pH7 байна. Энэ түвшинг хүний биед байвал зохих хамгийн зохистой хэмжээ гэх бөгөөд бидний хүсүүштэй, эрүүл түвшин юм.

Кальци, магни, цахиур, төмөр ихтэй хоол унд шүлтлэг, харин фосфор, хлор, йод, азот ихтэй нь хүчиллэг байдаг аж.

Хүн өдөрт 80% шүлтлэг, 20% хүчиллэг хоол ундаа хэрэглээд байвал pH тэнцвэртэй, бидний хүсэн хүлээсэн хэмжээнд байлгаж чадна. Энэ нь 30% мах, 70% жимс, хүнсний ногоо хэрэглэнэ гэсэн үг. Өөрөөр хэлвэл, шүлтлэг орчинд бие эрүүл байх ба хүчиллэг орчин нь нян, вирус, хорт хавдар, мөөгөнцрийн эд эс үржих таатай нөхцөл болдог.

Шингэний pH 7,35-аас бага байвал хүчиллэг (Acidosis), 7,45-аас их байвал шүлтлэг (Alkalosis) гэж үзэх ба энэ нь эмгэгийн шинж чанартай болсон түвшин аж. Элдэв өвчин эмгэг, хөгшрөлт бол бие махбод хүчиллэг болж бохирдсны эцсийн шат аж.

Биеийн шингэний хүчиллэг ихдэх үеийн зовиур шинж тэмдэг, зовиур (PCSS):

АЗӨ

  • Цэр, нян, вирус үржих
  • Ханиад, томуу
  • Байнгын ангина /гүйлсийн булчирхай үрэвсэх/
  • бронхит
  • астма
  • Намрайн гүйлс томрох /Аденоиды/
  • хамрын хөндийн үрэвсэл

Арьсны өвчин /Integumentary System/

  • Батга, шовил
  • Арьс хуурайших, улайх, туурах
  • Амны өнцөг хагарах
  • Чонын хөрвөш
  • Архаг харшил
  • Хумс хугарах
  • Хавагнах
  • Хумсан дээр цагаан зурвас буюу юм үүсэх /борозды и белые пятна/

Дотоод шүүрлийн эмгэг 

  • Нойр булчирхай, бөөрний дээд булчирхай, өндгөвч, төмсөгний үйл ажиллагаа сулрах
  • Бодисын солилцоо удаашрах
  • Бамбай булчирхайны үйл ажиллагаа идэвхжих /зөвхөн ББДИ/
  • Дааврын тэнцвэр алдагдах
  • Таргалах эсвэл турах
  • Чихрийн шижин болон түүнтэй холбоотой өвчлөлүүд /ketoacidosis/
  • Чулуужсөн өөхөн давхрага үүсэх

 Цусын эргэлтийн тогтолцоо

  • ЗСӨ /hypokalemia: голдуу калийн дутагдал үүссэнээс болдог/
  • Цус өтгөрч нөжрөх /үүнээс угшилтай сөрөг үр дагаварууд: зүрхний булчингийн үхшил буюу шигдээс, уурга тархи, үе мөч ялангуяа хөлний цусан хангамжийн гажуудал /хураагуур судасны бөглөөтөс, цүлхэн/, тархинд цус харвах гэх мэт/
  • Судас тостон хатуурах
  • Зүрхний хэм алдагдах, түргэсэх
  • Зүрхээр хатгуулах
  • Холестерин, триглицерид нэмэгдэх
  • Цус багадах
  • Цусны даралт багадах эсвэл ЦДИ

Дархлааны тогтолцоо

  • Нян, вирус, ялзмаг /зашлаковка/, хорт хавдарын эд эс, мөөгөнцөр үржих
  • Дархлаа муудах
  • Ханид, томуу удаан эдгэрэх

Мэдрэлийн тогтолцоо

  • Мэдрэлийн эд эс ядрах, сулрах
  • Илүүтэй стресстэх
  • Муу муухай юм бодох
  • Бодит шалтгаангүйгээр тухайн нэг стрессороо мартаж чадахгүй байх (especially irritable for no discernable reason)
  • Амархан ядрах, архаг ядаргаа
  • СМС, айдас төрөх, уйтгарлах, уймараа болох, сэтгэл зовнил /hypoxia: хүчилтөрөгчийн дутагдлаас үүсч болно/
  • Дотор бачуурах
  • Нойргүйдэл эсвэл нойрмоглох
  • Байнга толгой өвдөх
  • Анхаарал төвлөрөхгүй байх
  • Зөнөглөх өвчин /AD/
  • Архаг ядаргааны хамшинж бүхий булчин шөрмөсний эмзэглэл (FMS), үе мөч өвдөх, булчин сулрах, өвдөх, булчингийн агчилтын хүч буурах /жишээ нь, нүдний булчин сулрахад алсын хараа муудна, зүрхнийх- зүрхний дутагдал үүснэ, гэдэснийх- гэдэс дүүрэх, гүйлгэх, өтгөн хатах гэх мэт аж/
  • Тулай
  • Хүзүүгээр хөших
  • Хөлийн шөрмөс татах
  • Тааламжгүй цаг агаарын үед хөл, гараар шархирч өвдөх
  • Өвдөг, ясны үе дугарах /кости хрустят/
  • Бодит шалтгаангүйгээр хаа нэгтээ байнга өвдөх
  • Бие чихүүцэх, даарах

Нөхөн үржихүй

  • Ойр ойрхон мөөгөнцөрдөх
  • Бэлгийн чалх муудах
  • Үргүйдэх
  • Үр зулбах магадлал өсөх
  • Түрүү булчирхайны үрэвсэл зэрэг болой.

Хоол боловсруулах зам

  • Хоолны шингэц муудах, хоолонд дургүй болох
  • Шүлс гашуун амтагдах
  • Аминдэм, эрдэс бодисын дутагдалд орох
  • Бөөлжис цутгах
  • Цөсний чулуу
  • Цистит
  • Цээж хорсох, сөөргөө /улаан хоолойноос натри авагддаг/
  • Элэгний үрэвсэл
  • Бөөрний үрэвсэл, чулуу
  • Бөөрний дээд булчирхайны сульдаа
  • Хорт хавдар
  • Тараагуур судас нөжрөх
  • Хураагуур судас сулрах
  • Шамбарам
  • Ходоод, бүдүүн гэдэсний үрэвсэл
  • Бүдүүн гэдэсний шархлаат үрэвсэл
  • Шар хөөрөх

 Ясны тогтолцоо

  • Үений мөгөөрс нимгэрэх /нурууны суулт/
  • Буйлны суулт, шүд өвдөх, мэдрэмтгий болох /рН нь 2-4 байвал шүдэнд аюултай гэж үздэг. Ихэнх цай энэ үзүүлэлтэд багтахгүй. Цайг сүлж уувал хүчил нь арай бага болдог. Хар цайг удаан идээшүүлвэл түүнд агуулагдах кофейн ба хүчил нь улам ихэсдэг аж. Цай уусны дараа амаа усаар зайлж байх/
  • Шүдний мэдрэлийн өвдөлт
  • Шүд хорхойтох
  • Шүд бутарч унах /зубы крошатся/
  • Яс ургах
  • Яс хэврэгших

 Эмчлүүлэхгүй удвал дараах өвчлөл, сөрөг үр дагавар үүсэх магадлалтай (Possible Common Complications and Sequelae, PCCS):

  • Бөөрний архаг дутагдал
  • Өсөлт удаашрах
  • Кальциа шээсээрээ алдах / Hypercalciuria/
  • Азотын нэгдэл шээсэнд нэмэгдэх (Negative nitrogen balance)
  • Кортизол даавар нэмэгдэх /энэ нь гүзээ суух, ЗСӨ үүсэхэд нөлөөлнө/ аж.

Биеийн шингэн хэт хүчиллэг болох үед шүлт дутагдмагц түүнийг яс, үе мөч, булчин шөрмөс, цөсний хүүдий, хоол боловсруулах замын салст бүрхэвчээс татан авч, цусанд оруулдаг аж. Жишээ нь, кальц дутагдахад яснаасаа авна. Энэ нь удаан үргэлжилвэл ясны сийрэгжилт үүснэ гэсэн үг.

Өөр нэг хэлэх ёстой зүйл бол хүний биед аминдэм, эрдэс бодис ороод энэ нь эст очно.  Тэнд байсан хор зөрөөд гадагшлах ёстой. Гэтэл хүчиллэг орчинд энэ эсийн бүрхүүл хатуурдаг тул тэдгээр нь эст нэвтэрч чадахгүй эсвэл нэвтэрсэн ч хор нь гадагшилж чадахгүй байдал үүсдэг. Эндээс бүх өвчин эмгэг үүсч эхэлнэ.

Хүчиллэг орчинд эд эс устах, ферментүүд өөрийнхөө “үүрэгт ажлаа” хийж гүйцэтгэж чадахгүй болдог. Харин шүлтлэг орчинд хорт хавдарын эс, нян, вирус үхнэ.

Хүчиллэг их болсны учир шалтгаанууд, эрсдэлт хүчин зүйлс (PCC, патогенез):

 Амьсгалын замын угшилтай хүчиллэг ихдэх тохиолдолд:

  • Нүүрсхүчлийн хий хуримтлагдах (CO2)
  • Астма
  • Цээжиндээ гэмтэл авах
  • Хэт таргалах
  • Тайвшруулагч эмийг гаж буруугаар хэрэглэх
  • Архидалт
  • Цээжний булчин сулрах
  • Мэдрэлийн тогтолцооны асуудал зэрэг болой.

Бодисын солилцооны угшилтай хүчиллэг ихдэх тохиолдолд:

  • Чихрийн шижин, түүнтэй холбоотой өвчлөлүүд
  • Буруу хооллолт /голдуу баруун загварын хоол иддэг/
  • Стресс
  • Амьдралын идэвхигүй хэв маяг
  • Гэдэс гүйлгэх
  • Бөөлжих
  • Сүүний хүчил ихдэх (Lactic acidosis: дараах тохиолдолд сүүний хүчил ихдэнэ: зүрхний ба элэгний дутагдал, хорт хавдар, саа өвчин /seizures/, саахар багадах)
  • Бөөрний хүчиллэг ихдэх /Renal tubular acidosis: шээсээрээ хүчиллэг шингэнээ гадагшлуулж чадахгүй болох/
  • Өөх тостой хоол их ихдэх
  • Кальц, магни, кали зэрэг эрдэс бодисын дутагдал
  • Эмийн гаж нөлөө, хордлого /аспирин/ зэрэг болой.

Дээрхи зовиур шинж тэмдэг, учир шалтгаануудаас аль нь танд хамаатай болохыг тогтоож, түүнийгээ эмчлүүлэхийг зорих хэрэгтэй.

Хоол унд: Өглөө босоод нимбэгтэй ус ууна.

 Шар будааны кааш: Өглөөдөө шар будаа /эсвэл бүхэл арвай, хошуу тариа, сагадай/ чанаад самар, банан жимс, наргил модны самрын зоргодос, шар гаа, шанц модны холтос, оливийн тос, үл ялиг давсаар амталж идвэл сайн бна. Тарагаар эсвэл сүүгээр амталж болно.

Кофейнгүй ургамлын цай (caffeine-free herbal teas) ууж байх: Үүнд багваахай, царгас, хөвөнт, чихэр өвс, батраш, булцуут туйплан, алтантовчийг нэрлэж болно.

 Түүнчлэн шинэ ургацын хүнсний ногоо, жимсний шүүс ууж байх. Эсвэл тэдгээрийн салат байнга идэх.

Хүрэн болон шар манжин, бууцай, лууван, сармис, сонгино, вандуй, буйлсийн самар, хар чавга, тарвас, далайн байцаа, таримал үсүү, яншуй, хушга, загас, маалингын тос, үр, тахианы өндөг хэрэглэнэ.

Өдөрт 8 аяга ус уухыг зөвлөдөг. Өөрөөр хэлвэл, биеийн жинийн 1кг дутамд 30 мл ус ногдож байвал зохилтой. Жишээ нь, 80 кг жинтэй бол 2,4 л ус уух ёстой аж.

Шүлтжүүлэгч ундаа: Гишүүний 1 ш шинэ шилбэ, 100 г бууцай, ½ нимбэг, 1 цайны халбага нунтаг цагаан гааг 400 мл буцалсан усанд хийж блендерт эргүүлээд гуурсаар ууна.

Аминдэм, эрдэс бодис: Кальци, магни, кали, цайр, “А”, “С” аминдэм.

 Сувиллын чанартай зөвлөмж (Treatment strategyTS): Эмчилгээ, сувилгаа нь биеийн шингэнийг шүлтжүүлэх, уушгины сувгийг өргөжүүлэх, биеийн жингээ хэвийн түвшинд байлгах, илүүдэл хүчлийг саармагжуулах /ус болон шингэн юм сайн уух, үе үе ургамлын цай ууж байх: herbal tea can help offset this net-acid load/, бие махбодоо цэвэршүүлэхэд чиглэгдэнэ.

Болж өгвөл хоолоо өөрөө хийж идэж байх. Үе үе мацаг барих. Бургуй тавих. Халуун, хүйтэн душинд ээлжлэн орох, өдөр бүр өтгөнөө гаргаж байх, хоногт 1,5-3л шээс гаргаж байх.

Өдрийн дэглэм сайн баримтлах, дасгал хөдөлгөөн, спорт, биеийн тамир хийх /биед хуримтлагдсан хор, ялзмагийг гадагшлуулахын тулд аль болох ахиухан хөлөрнө/, йога, бясалгал, бүжигээр хичээллэх хэрэгтэй. Болж өгвөл тайван амгалан байхыг хичээх. Элэг, цөсөө үе үе угааж цэвэршүүлж байх хэрэгтэй.

Бусадтай харьцуулахад хүн бүр оюун санаа, удамшил, сэтгэц, хүрээлэн буй орчин, нийгмийн гарлын хувьд давтагдашгүй өөр өөрийн гэсэн онцлогтой байдаг тул зовиур эмгэгийг оношлох, эмчлэхдээ эдгээр хүчин зүйлийг харгалзаж үзнэ.

Зайлсхийвэл зохих зүйлс: Тайвшруулагч эмийг архитай хавсарч уухгүй байх. Өндөр боловсруулсан хоол идэхгүй байх.

Архи /архи уухад сүүний хүчил ихдэнэ/, тамхи, чихэр, саахар, хиймэл саахар оруулагч, кофе, кофейн, кока кола, пепси, хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн, буудайн дээд гурил, түүгээр хийсэн хоол хүнс, ялангуяа жимсний чанамалтай цагаан талх, үйлдвэрийн хошуу тариатай мюсли /өглөөний хоол/, хурц амтлагчид, кешью, газрын самар, хар цай, даршилсан /pickled foods/, утсан, шарсан, хуурсан махан хоол, янз бүрийн чипс, лаазалсан хоол, түргэн хоол /пицца, хот – дог/, хүч тамирын ундаа, цагаан будаа, мөхөөлдөс, бүрэлгэнэ /калина/, туурам, жүрж, усанүзэм, бэрсүүт жүрж, анаржимс, тунхуу.

Саахрын хорт нөлөөний тухай нэг тоо баримт хэлье: өдөрт 6 халбага саахар идвэл дархлаа 24 цагийн дотор 25%-иар буурдаг. Хэрэв 12 бол 60%, 18 бол 85%-иар буурах аж.

Эдгээр хоол хүнсийг оросын ном, сайтад бичил эрдэс бодис, шимт тэжээлийг шатаагч «пожирателями» гэж бичжээ.

Хоол ундаа хэтрүүлэн идэхгүй байх. Мах, сүү аль болохоор бага идэх хэрэгтэй.

Стрессээс зайлсхий.

Кофег ургамлын цайгаар орлуулж байхыг зөвлөнө. Ургамлын цай нь биед шингэсний дараа ихэнхи тохиолдолд шүлтжүүлэгч нөлөө үзүүлдэг аж.

Түгээмэл хүчиллэг, шүлтлэг хоол ундны жагсаалт:

 

Нилээд хүчиллэг Хүчиллэг Бага зэрэг хүчиллэг

(Н+)

Үхсэн ус

Хоол хүнс Үл ялиг шүлтлэг

(ОН-)

Амьд ус

Шүлтлэг Нилээд шүлтлэг
Алирс

Хөх нэрс

Хар чавга

Нохойн хошууны жимс

Интоор

Тошлой

Гүйлс

Нимбэг 3

Жимс Банан

Жүрж

Ханборгоцой

Тоор

Цангисны шүүс

Алим

Усан үзэм

Киви

Лийр

Үзэм

Бүйлс

Гүзээлзгэнэ

Тарвас

Хар үрт тэсийн жимс

Шар буурцаг Элдэв шош

Төмс

Хүнсний  ногоо Лууван

Шинэ мөөг

Оливийн жимс

Вандуй

Арьстай нь чанасан төмс

Улаан лооль

Гоньд

Хүрэн манжин

Хүнсний ногооны ногоон навч

Хурган гуа

Байцаа

Өргөст хэмх

Хар перец

Хаш

Зэрлэг хахууна

Бууцай

Буржгар байцаа

Сонгино

Сармис

Далайн байцаа

Таримал  үсүү

Яншуй

Түргэн хоол

Үхрийн мах

Гахайн мах

Загасны мах

Бичил долгионоор халаасан хоол

Тахианы мах

Цацагт хяруулын мах

Мах
Дээд зэргийн буудайн гурил

Цагаан талх

Сагадай

Эрдэнэшиш

Цагаан будаа

Хөх тариа

Арвай

Цардуул

Хошуу тариа

Үр тариа Шар будаа

Зэрлэг цагаан будаа /хальстайгаа/

Газрын самар

Хушга

Наргил модны самар Хулууны үр

Наран-

цэцгийн үр

Самар, үр  Ангаахай самар Бүйлсийн самар
Бяслаг

Мөхөөлдөс

Түүхий сүү

Өндөг

Сүү, цагаан идээ, өндөг    Ямааны сүү

Ямааны бяслаг

Шар ус

Эхийн хөхний сүү

Цөцгийн тос

Зөөхий

Тараг

Хоормог

Кофе

Шар айраг

Хийжүүлсэн ундаа

Кока кола

Пепси

Содтай ус

Хүч тамирын ундаа

Хар цай /4,9-5,5/

Нэрсэн ус

Жимсний  цай, ундаанууд

Гишүүнэ

Идрээ

Мугваа

Нигүүрс

Какао

Лавандир

Ганга

Ундаа,

эмийн ургамал  

Голын ус

Рашаан

Цагаан гаа

Жинхэнэ алимны исгэсэн шүүс

Квас /хийжүүлээгүй/

Алтантовч

Батраш

Таримал гоньдны үр

Ногоон цай /7-10/

Артишок

Розмарин

Зууннаст

Хайлаасны холтос

Бөөрөлзгөнийн навч

Хөдөөний шивэл

Уутан хальс улан чинжүү

Шанц модны холтос

Шар гаа

Гичний навч

Эмийн ургамлын цай

Нимбэгтэй ус

Хүнсний ногооны шүүс

Багваахай, халгай,

бадарцэцэг, хусны онгол мөөг

Шингэрүүлсэн хлорфилль /арвайн навчны нунтаг/

Шар бууцагны тос Рапсын тос

Наранцэцгийн тос

Эрдэнэшиш

ийн тос

Ургамлын тос Хүйтэн шахалтын аргаар гаргасан тосууд Маалингын тос Оливийн тос
Уурлах

Тамхи татах

Стресс

Нойргүйдэх

Хэт их ажиллах

Сэтгэлийн байдал
Элсэн саахар чихэр Какаоны бага агууламжтай шоколад Чихэрлэг амттан Зөгийн бал

Эх үүсвэр:

Ургамалын хэрэглээний заалт:


Энэ хуудасны агуулах мэдээлэл нь бүрэн бус буюу одоогоор засвартай байна.

Тэмдэглэгээний утга

  • Ийм тэмдэг нь эмчилгээний өндөр үр дүнтэй бөгөөд эрдэм шинжилгээний туршилт, судалгаагаар нотлогдсон болохыг илэрхийлнэ.
  • Ийм тэмдэг нь хүний биед сайн нөлөөтэй гэдэг нь судалгаагаар нотлогдсон. Гэхдээ бүхэл ургамлын хувьд авч үзвэл 3 одтой бүтээгдэхүүнийг арай гүйцэхгүй аж.
  • Ийм тэмдэг нь эмчилгээ, шим тэжээлийн эерэг үр дүнтэй болохыг илэрхийлнэ. Голдуу ардын уламжлалт практикт олон зуун жилийн турш өргөн хэрэглэгддэг туршлагатай. Туршилтын амьтан дээр судлагдаж сайн нь тогтоогдсон. Өчигдрийн ардын эмчилгээнд хэрэглэдэг байсан эмийн ургамал өнөөдөр шинжлэх ухаанаар нотлогдсон эмчилгээ болдог гэдгийг санаандаа авбал зохино.
  • Ийм тэмдэг нь гаж нөлөө буюу зохимжгүй заалтыг илэрхийлнэ.
Uryeaplazma, mikoplazmagiin nyangaar uusgegdsen uvchlul - Amand tsusarhag tseveruu garah - Biyeiin shingenii huchilleg ihdeh (emgeg) - Biyeiin shingenii huchilleg ihdeh (emgeg) buyuu biyeiig shultjuuleh ni:  Ehnii ug buyuu huchil, shultiin tentsveriin tuhai heden ug Hunii biyeiin shingen /tsus, shees, shuls, tser, huls, tungalag, hodoodnii shingen/-d baigaa huchil, shultiin hemjeeg usturugchiin ion /potencial Hydrogen: pH/-oor hemjine. Uunii hemjees ni 0-14 hurtel negj baih ba pH baga baih tusam huchilleg, ih baih tusam shultleg bna gesen ug. Hervee shingen huchilleg ch bish, shultleg ch bish baival pH7 baina. Ene tuvshing hunii biyed baival zohih hamgiin zohistoi hemjee geh buguud bidnii husuushtei, eruul tuvshin yum. Kalitsi, magni, tsahiur, tumur ihtei hool und shultleg, harin fosfor, hlor, iod, azot ihtei ni huchilleg baidag aj. Hun udurt 80% shultleg, 20% huchilleg hool undaa heregleed baival pH tentsvertei, bidnii husen huleesen hemjeend bailgaj chadna. Ene ni 30% mah, 70% jims, hunsnii nogoo hereglene gesen ug. Uuruur helvel, shultleg orchind biye eruul baih ba huchilleg orchin ni nyan, virus, hort havdar, muuguntsriin ed es urjih taatai nuhtsul boldog. SHingenii pH 7,35-aas baga baival huchilleg (Acidosis), 7,45-aas ih baival shultleg (Alkalosis) gej uzeh ba ene ni emgegiin shinj chanartai bolson tuvshin aj. Eldev uvchin emgeg, hugshrult bol biye mahbod huchilleg bolj bohirdsnii etssiin shat aj. Biyeiin shingenii huchilleg ihdeh uyeiin zoviur shinj temdeg, zoviur (PCSS): AZU TSer, nyan, virus urjih Haniad, tomuu Baingiin angina /guilsiin bulchirhai urevseh/ bronhit astma Namrain guils tomroh /Adyenoidii/ hamriin hundiin urevsel Arisnii uvchin /Integumentary System/ Batga, shovil Aris huuraishih, ulaih, tuurah Amnii untsug hagarah CHoniin hurvush Arhag harshil Hums hugarah Havagnah Humsan deer tsagaan zurvas buyuu yum uuseh /borozdii i byeliiye pyatna/ Dotood shuurliin emgeg  Noir bulchirhai, buurnii deed bulchirhai, undguvch, tumsugnii uil ajillagaa sulrah Bodisiin soliltsoo udaashrah Bambai bulchirhainii uil ajillagaa idevhjih /zuvhun BBDI/ Daavriin tentsver aldagdah Targalah esvel turah CHihriin shijin bolon tuuntei holbootoi uvchluluud /ketoacidosis/ CHuluujsun uuhun davhraga uuseh  TSusiin ergeltiin togtoltsoo ZSU /hypokalemia: golduu kaliin dutagdal uussenees boldog/ TSus utgurch nujruh /uunees ugshiltai surug ur dagavaruud: zurhnii bulchingiin uhshil buyuu shigdees, uurga tarhi, uye much yalanguyaa hulnii tsusan hangamjiin gajuudal /huraaguur sudasnii bugluutus, tsulhen/, tarhind tsus harvah geh met/ Sudas toston hatuurah Zurhnii hem aldagdah, turgeseh Zurheer hatguulah Holyestyerin, triglitsyerid nemegdeh TSus bagadah TSusnii daralt bagadah esvel TSDI Darhlaanii togtoltsoo Nyan, virus, yalzmag /zashlakovka/, hort havdariin ed es, muuguntsur urjih Darhlaa muudah Hanid, tomuu udaan edgereh Medreliin togtoltsoo Medreliin ed es yadrah, sulrah Iluutei stryessteh Muu muuhai yum bodoh Bodit shaltgaanguigeer tuhain neg stryessoroo martaj chadahgui baih (especially irritable for no discernable reason) Amarhan yadrah, arhag yadargaa SMS, aidas turuh, uitgarlah, uimaraa boloh, setgel zovnil /hypoxia: huchilturugchiin dutagdlaas uusch bolno/ Dotor bachuurah Noirguidel esvel noirmogloh Bainga tolgoi uvduh Anhaaral tuvluruhgui baih Zunugluh uvchin /AD/ Arhag yadargaanii hamshinj buhii bulchin shurmusnii emzeglel (FMS), uye much uvduh, bulchin sulrah, uvduh, bulchingiin agchiltiin huch buurah /jishee ni, nudnii bulchin sulrahad alsiin haraa muudna, zurhniih- zurhnii dutagdal uusne, gedesniih- gedes duureh, guilgeh, utgun hatah geh met aj/ Tulai Huzuugeer hushih Huliin shurmus tatah Taalamjgui tsag agaariin uyed hul, garaar sharhirch uvduh Uvdug, yasnii uye dugarah /kosti hrustyat/ Bodit shaltgaanguigeer haa negtee bainga uvduh Biye chihuutseh, daarah Nuhun urjihui Oir oirhon muuguntsurduh Belgiin chalh muudah Urguideh Ur zulbah magadlal usuh Turuu bulchirhainii urevsel zereg boloi. Hool bolovsruulah zam Hoolnii shingets muudah, hoolond durgui boloh SHuls gashuun amtagdah Amindem, erdes bodisiin dutagdald oroh Buuljis tsutgah TSusnii chuluu TSistit TSeej horsoh, suurguu /ulaan hooloinoos natri avagddag/ Elegnii urevsel Buurnii urevsel, chuluu Buurnii deed bulchirhainii sulidaa Hort havdar Taraaguur sudas nujruh Huraaguur sudas sulrah SHambaram Hodood, buduun gedesnii urevsel Buduun gedesnii sharhlaat urevsel SHar huuruh  YAsnii togtoltsoo Uyenii muguurs nimgereh /nuruunii suult/ Builnii suult, shud uvduh, medremtgii boloh /rN ni 2-4 baival shudend ayuultai gej uzdeg. Ihenh tsai ene uzuulelted bagtahgui. TSaig sulj uuval huchil ni arai baga boldog. Har tsaig udaan ideeshuulvel tuund aguulagdah kofyein ba huchil ni ulam ihesdeg aj. TSai uusnii daraa amaa usaar zailj baih/ SHudnii medreliin uvdult SHud horhoitoh SHud butarch unah /zubii kroshatsya/ YAs urgah YAs hevregshih  Emchluulehgui udval daraah uvchlul, surug ur dagavar uuseh magadlaltai (Possible Common Complications and Sequelae, PCCS): Buurnii arhag dutagdal Usult udaashrah Kalitsia sheeseeree aldah / Hypercalciuria/ Azotiin negdel sheesend nemegdeh (Negative nitrogen balance) Kortizol daavar nemegdeh /ene ni guzee suuh, ZSU uusehed nuluulnu/ aj. Biyeiin shingen het huchilleg boloh uyed shult dutagdmagts tuuniig yas, uye much, bulchin shurmus, tsusnii huudii, hool bolovsruulah zamiin salst burhevchees tatan avch, tsusand oruuldag aj. Jishee ni, kalits dutagdahad yasnaasaa avna. Ene ni udaan urgeljilvel yasnii siiregjilt uusne gesen ug. Uur neg heleh yostoi zuil bol hunii biyed amindem, erdes bodis orood ene ni est ochno.  Tend baisan hor zuruud gadagshlah yostoi. Getel huchilleg orchind ene esiin burhuul hatuurdag tul tedgeer ni est nevterch chadahgui esvel nevtersen ch hor ni gadagshilj chadahgui baidal uusdeg. Endees buh uvchin emgeg uusch ehelne. Huchilleg orchind ed es ustah, fyermyentuud uuriinhuu “uuregt ajlaa” hiij guitsetgej chadahgui boldog. Harin shultleg orchind hort havdariin es, nyan, virus uhne. Huchilleg ih bolsnii uchir shaltgaanuud, ersdelt huchin zuils (PCC, patogyenyez):  Amisgaliin zamiin ugshiltai huchilleg ihdeh tohioldold: Nuurshuchliin hii hurimtlagdah (CO2) Astma TSeejindee gemtel avah Het targalah Taivshruulagch emiig gaj buruugaar heregleh Arhidalt TSeejnii bulchin sulrah Medreliin togtoltsoonii asuudal zereg boloi. Bodisiin soliltsoonii ugshiltai huchilleg ihdeh tohioldold: CHihriin shijin, tuuntei holbootoi uvchluluud Buruu hoollolt /golduu baruun zagvariin hool iddeg/ Stryess Amidraliin idevhigui hev mayag Gedes guilgeh Buuljih Suunii huchil ihdeh (Lactic acidosis: daraah tohioldold suunii huchil ihdene: zurhnii ba elegnii dutagdal, hort havdar, saa uvchin /seizures/, saahar bagadah) Buurnii huchilleg ihdeh /Renal tubular acidosis: sheeseeree huchilleg shingenee gadagshluulj chadahgui boloh/ Uuh tostoi hool ih ihdeh Kalits, magni, kali zereg erdes bodisiin dutagdal Emiin gaj nuluu, hordlogo /aspirin/ zereg boloi. Deerhi zoviur shinj temdeg, uchir shaltgaanuudaas ali ni tand hamaatai bolohiig togtooj, tuuniigee emchluulehiig zorih heregtei. Hool und: Ugluu bosood nimbegtei us uuna.  SHar budaanii kaash: Ugluuduu shar budaa /esvel buhel arvai, hoshuu taria, sagadai/ chanaad samar, banan jims, nargil modnii samriin zorgodos, shar gaa, shants modnii holtos, oliviin tos, ul yalig davsaar amtalj idvel sain bna. Taragaar esvel suugeer amtalj bolno. Kofyeingui urgamliin tsai (caffeine-free herbal teas) uuj baih: Uund bagvaahai, tsargas, huvunt, chiher uvs, batrash, bultsuut tuiplan, altantovchiig nerlej bolno.  Tuunchlen shine urgatsiin hunsnii nogoo, jimsnii shuus uuj baih. Esvel tedgeeriin salat bainga ideh. Huren bolon shar manjin, buutsai, luuvan, sarmis, songino, vandui, builsiin samar, har chavga, tarvas, dalain baitsaa, tarimal usuu, yanshui, hushga, zagas, maalingiin tos, ur, tahianii undug hereglene. Udurt 8 ayaga us uuhiig zuvludug. Uuruur helvel, biyeiin jiniin 1kg dutamd 30 ml us nogdoj baival zohiltoi. Jishee ni, 80 kg jintei bol 2,4 l us uuh yostoi aj. SHultjuulegch undaa: Gishuunii 1 sh shine shilbe, 100 g buutsai, ½ nimbeg, 1 tsainii halbaga nuntag tsagaan gaag 400 ml butsalsan usand hiij blyendyert erguuleed guursaar uuna. Amindem, erdes bodis: Kalitsi, magni, kali, tsair, “A”, “S” amindem.  Suvilliin chanartai zuvlumj (Treatment strategy–TS): Emchilgee, suvilgaa ni biyeiin shingeniig shultjuuleh, uushginii suvgiig urgujuuleh, biyeiin jingee heviin tuvshind bailgah, iluudel huchliig saarmagjuulah /us bolon shingen yum sain uuh, uye uye urgamliin tsai uuj baih: herbal tea can help offset this net-acid load/, biye mahbodoo tsevershuulehed chiglegdene. Bolj ugvul hooloo uuruu hiij idej baih. Uye uye matsag barih. Burgui tavih. Haluun, huiten dushind eeljlen oroh, udur bur utgunuu gargaj baih, honogt 1,5-3l shees gargaj baih. Udriin deglem sain barimtlah, dasgal hudulguun, sport, biyeiin tamir hiih /biyed hurimtlagdsan hor, yalzmagiig gadagshluulahiin tuld ali boloh ahiuhan hulurnu/, ioga, byasalgal, bujigeer hicheelleh heregtei. Bolj ugvul taivan amgalan baihiig hicheeh. Eleg, tsusuu uye uye ugaaj tsevershuulj baih heregtei. Busadtai haritsuulahad hun bur oyuun sanaa, udamshil, setgets, hureelen bui orchin, niigmiin garliin huvid davtagdashgui uur uuriin gesen ontslogtoi baidag tul zoviur emgegiig onoshloh, emchlehdee edgeer huchin zuiliig hargalzaj uzne. Zailshiivel zohih zuils: Taivshruulagch emiig arhitai havsarch uuhgui baih. Undur bolovsruulsan hool idehgui baih. Arhi /arhi uuhad suunii huchil ihdene/, tamhi, chiher, saahar, hiimel saahar oruulagch, kofye, kofyein, koka kola, pyepsi, hagas bolovsruulsan buteegdehuun, buudain deed guril, tuugeer hiisen hool huns, yalanguyaa jimsnii chanamaltai tsagaan talh, uildveriin hoshuu tariatai myusli /ugluunii hool/, hurts amtlagchid, kyeshiyu, gazriin samar, har tsai, darshilsan /pickled foods/, utsan, sharsan, huursan mahan hool, yanz buriin chips, laazalsan hool, turgen hool /pitstsa, hot – dog/, huch tamiriin undaa, tsagaan budaa, muhuuldus, burelgene /kalina/, tuuram, jurj, usanuzem, bersuut jurj, anarjims, tunhuu. Saahriin hort nuluunii tuhai neg too barimt heliye: udurt 6 halbaga saahar idvel darhlaa 24 tsagiin dotor 25%-iar buurdag. Herev 12 bol 60%, 18 bol 85%-iar buurah aj. Edgeer hool hunsiig orosiin nom, saitad bichil erdes bodis, shimt tejeeliig shataagch «pojiratyelyami» gej bichjee. Hool undaa hetruulen idehgui baih. Mah, suu ali bolohoor baga ideh heregtei. Stryessees zailshii. Kofyeg urgamliin tsaigaar orluulj baihiig zuvlunu. Urgamliin tsai ni biyed shingesnii daraa ihenhi tohioldold shultjuulegch nuluu uzuuldeg aj. Tugeemel huchilleg, shultleg hool undnii jagsaalt:   Nileed huchilleg Huchilleg Baga zereg huchilleg (N+) Uhsen us Hool huns Ul yalig shultleg (ON-) Amid us SHultleg Nileed shultleg Alirs Huh ners Har chavga Nohoin hoshuunii jims Intoor Toshloi Guils Nimbeg 3 Jims Banan Jurj Hanborgotsoi Toor TSangisnii shuus Alim Usan uzem Kivi Liir Uzem Buils Guzeelzgene Tarvas Har urt tesiin jims SHar buurtsag Eldev shosh Tums Hunsnii  nogoo Luuvan SHine muug Oliviin jims Vandui Aristai ni chanasan tums Ulaan looli Gonid Huren manjin Hunsnii nogoonii nogoon navch Hurgan gua Baitsaa Urgust hemh Har pyeryets Hash Zerleg hahuuna Buutsai Burjgar baitsaa Songino Sarmis Dalain baitsaa Tarimal  usuu YAnshui Turgen hool Uhriin mah Gahain mah Zagasnii mah Bichil dolgionoor halaasan hool Tahianii mah TSatsagt hyaruuliin mah Mah Deed zergiin buudain guril TSagaan talh Sagadai Erdeneshish TSagaan budaa Huh taria Arvai TSarduul Hoshuu taria Ur taria SHar budaa Zerleg tsagaan budaa /halistaigaa/ Gazriin samar Hushga Nargil modnii samar Huluunii ur Naran- tsetsgiin ur Samar, ur  Angaahai samar Builsiin samar Byaslag Muhuuldus Tuuhii suu Undug Suu, tsagaan idee, undug    YAmaanii suu YAmaanii byaslag SHar us Ehiin huhnii suu TSutsgiin tos Zuuhii Tarag Hoormog Kofye SHar airag Hiijuulsen undaa Koka kola Pyepsi Sodtai us Huch tamiriin undaa Har tsai /4,9-5,5/ Nersen us Jimsnii  tsai, undaanuud Gishuune Idree Mugvaa Niguurs Kakao Lavandir Ganga Undaa, emiin urgamal   Goliin us Rashaan TSagaan gaa Jinhene alimnii isgesen shuus Kvas /hiijuuleegui/ Altantovch Batrash Tarimal gonidnii ur Nogoon tsai /7-10/ Artishok Rozmarin Zuunnast Hailaasnii holtos Buurulzguniin navch Huduunii shivel Uutan halis ulan chinjuu SHants modnii holtos SHar gaa Gichnii navch Emiin urgamliin tsai Nimbegtei us Hunsnii nogoonii shuus Bagvaahai, halgai, badartsetseg, husnii ongol muug SHingeruulsen hlorfilli /arvain navchnii nuntag/ SHar buutsagnii tos Rapsiin tos Narantsetsgiin tos Erdeneshish iin tos Urgamliin tos Huiten shahaltiin argaar gargasan tosuud Maalingiin tos Oliviin tos Uurlah Tamhi tatah Stryess Noirguideh Het ih ajillah Setgeliin baidal Elsen saahar chiher Kakaonii baga aguulamjtai shokolad CHiherleg amttan Zugiin bal Eh uusver: https://www.thealternativedaily.com/signs-your-body-is-too-acidic/ https://www.livestrong.com/article/474880-what-effect-do-acidic-foods-have-on-the-body/ http://www.herbalist.ru/nutrit8.html http://detoxickate.ru/blog/188409 https://organicwoman.ru/oshhelachivanie-organizma/ http://laurawilsononline.com/top-10-alkaline-breakfast-ingredients https://www.healthline.com/health/acidosis#outlookaltan http://www.touchofhealthcare.com/articles/all_about_ph.htm http://www.antiagingresearch.com/ph_balance_rx.shtml http://web.bethere.co.uk/fm/soil/ph/p010601.htm http://www.livestrong.com/article/486376-herbs-to-restore-ph-balance/#ixzz2TMCkbbrn http://www.homehydrosystems.com/ph_tds_ppm/ph_herbs_page.html http://properdiet.ru/osnovy_pitanija/kislotnoshhelochnojj_balans/ http://www.mindbodygreen.com/0-6243/How-to-Balance-Your-pH-to-Heal-Your-Body.html - Altantovch - Anar - Bagvaahai - Zelen zanguu - Kofye - Organik isgesen alimnii shuus - Setgel zovnil - Tunhuu - Ulaan hoshoongor - Utsaarlamtgai boloh, buhimdah - Har urt tesiin jims - Har tsai - Hoshuu taria (ur, nogoon nahia, navch) - Hoshuu tarianii tsomog - Hunchir - TSagaan gaa - TSangisiin jimsnii tsomog - TSargas (hyangar) - TSahildag - CHiher uvs (undes) - SHilmuusnii tsomog - Eruul bish hool und - Ene huudasnii aguulah medeelel ni buren bus buyuu odoogoor zasvartai baina. - Urt navchit gandbadraa - Vansemberuunii tsomog - Burjgar churgus - Stafilokokkiin nyangiin haldvar, idevhjilt, tuugeer uusgegdsen uvchluluud - Elegnii shohoijilt - Altanzuliin tsomog - Tom tsuldmeg muug - Suut uvs - Saahriin homsdol - Bagvaahainii isgesen handmal